Op deze pagina vindt u een uitleg en samenvatting van het nieuws met betrekking tot PFAS. Daarnaast kunt u onderaan de pagina links naar handige websites vinden. Dit is een levende pagina: als er updates zijn over deze wetgeving, wordt dit toegevoegd. Voor vorige updates verwijzen wij graag naar 'de archiefpagina PFAS'.

Update 8 mei 2026
Recent is op de website van Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) een pagina geopend met daarop alle ins en outs rondom PFAS, zowel gefocust op gebruik als uitstoot naar het milieu. De focus ligt op het feit dat PFAS ingeschaald zijn als Nederlandse ZZS. Hierdoor ontstaan dus meerdere verplichtingen. Op deze site zijn de antwoorden te vinden die vaak aan IPLO dan wel het RIVM zijn gesteld. U kunt deze informatie hier vinden: https://iplo.nl/thema/zeer-zorgwekkende-stoffen-zzs/pfas-zeer-zorgwekkende-stof-zzs/

SEAC-consultatie
Eind maart opende de tweede consultatie op de PFAS-restrictie. Dit gaat enkel over het sociaaleconomische advies, wat half maart gepubliceerd is. Dit SEAC-advies omvat 15 sectoren, waaronder ‘PFAS manufacturing’. Dit advies is dus gegeven op het voorstel van de vijf landen die dit dossier hebben aangedragen bij de Europese Commissie. Alle uitkomsten worden nu meegenomen in de besluitvorming van de Europese Commissie, om dan de uiteindelijke restrictie te kunnen goedkeuren & doorvoeren.

Door vijf landen zijn in het aangepaste restrictievoorstel (eind 2025) acht sectoren toegevoegd, waaronder de sectoren ‘sealing applications’ en ‘machinery applications’. Deze sectoren zijn voor veel NRK-leden het meest interessant, maar doordat ze te laat zijn toegevoegd, zijn deze nog niet beoordeeld door de SEAC. Over deze sectoren wordt gesteld dat er een aanvullende risicoanalyse gedaan moet worden, voordat hier de juiste overgangstermijnen voor worden ingesteld. Er is dus niet gezegd of de voorgestelde overgangstermijnen wel of niet juist zijn, er is advies gegeven dat meer onderzoek nodig is. Of dit gaat gebeuren wordt besloten door de Europese Commissie op basis van de uiteindelijke SEAC-opinie, deze opinie is gepland om eind 2026 gepubliceerd te worden.

Op het SEAC-advies kan nu tot 25 mei 2026 commentaar aangeleverd worden, zie voor een handleiding. De handleiding bestaat uit twee delen, klik hier voor het eerste deel en hier voor het tweede deel. Wilt u direct naar de consultatie? Klik dan hier.

De algemene boodschap van het SEAC is onder andere dat er geen volledige restrictie wordt aangeraden, maar dat overgangstermijnen van belang blijven. Daarnaast, een overzicht van de aangeraden overzichtstermijnen is te vinden in sectie 3.4.3.2.5.8 van het advies. Dat overzicht is hier te vinden.

Uit het overzicht van de door SEAC aangeraden overgangstermijnen, komen de volgende hoofdpunten die van belang zijn voor NRK-bedrijven: 

• PFAS manufacturing: huidige voorstel is dat PFAS gemaakt mogen blijven worden, mits er aan strenge emissie-eisen en rapportageverplichtingen worden voldaan
  • m. production of PFAS with or without the use of fluorinated polymerisation aids in the production of polymeric PFAS under controlled conditions with average emission factors (= Annual emission of PFAS / total annual amount of PFAS manufactured on site) not exceeding
    • 0.0090% to air, 0.0010% to water and 0% to soil for emissions of non-polymeric PFAS residues from polymerization aid technology in fluoropolymer manufacturing until end of 2030
    • 0.0030% to air, 0.0006% to water and 0% to soil for emissions of non-polymeric PFAS residues from polymerization aid technology in fluoropolymer manufacturing from end of 2030 onwards;
    • 0.01% to all compartments for all PFAS emissions not mentioned above from sites manufacturing polymeric and non-polymeric PFAS 6.5 years after EiF.
• 5aa Smeermiddelen: de kostenanalyse is niet voldoende voor SEAC om een compleet advies te geven, maar in principe gaan ze akkoord met een uitstel van 13,5 jaar na Entry-into-Force (EiF).
• 5vv Oplosmiddelen: valt onder de sector ‘Broader industrial uses’ welke niet geëvalueerd is.
• 6a Polymer processing aids used in flexible plastic film extrusion (for food and non-food applications): geen extra commentaar op de voorgestelde uitsteltermijn van 6,5 jaar na EiF. Extra informatie is te vinden in Appendix Food contact materials and Packaging.
• 6p Sealing applications in industrial uses: valt onder de sector ‘Sealing applications’ welke niet geëvalueerd is.
• 6q Machinery applications in industrial uses: valt onder de sector ‘Machinery applications’ welke niet geëvalueerd is.

Er zijn veel meer toepassingen waarin polymerisch en niet-polymerisch PFAS gebruikt worden. In welke sector het gebruikte product valt, is te vinden in Bijlage 2, waarin alle toepassingq ingeschaald worden per sector. Zo kan u terugvinden of en zo ja, welke besluiten er zijn gemaakt over het product en dus of extra input aanleveren in de consultatie van belang is.

De consultatie heeft een technische en sociaaleconomische invalshoek. De consultatie is gestructureerd per sector, waarbij gedetailleerde informatie wordt gevraagd over zaken als gebruik/toepassing, alternatieven en impact. Dit maakt de consultatie een belangrijk instrument om het aankomende EU-restrictievoorstel uitvoerbaar te maken en ervoor te zorgen dat sectorspecifieke mogelijkheden, knelpunten en gevolgen goed worden meegewogen. De vragen gaan onder meer over:

• de beschikbaarheid van alternatieven voor specifieke PFAS-toepassingen;
• de technische, economische en veiligheidsaspecten van deze alternatieven;
• de sociaaleconomische gevolgen van een verbod voor specifieke producten of toepassingen

De sectoren die al vroeg in het restrictievoorstel stonden, zijn in de consultatie als aparte vragenlijsten toegevoegd. Voor de acht sectoren die later zijn toegevoegd, kan het commentaar in de algemene vragenlijst worden ingevoegd. De vragen van deze consultatie zijn reeds gepubliceerd, zie Bijlage 1. Er kunnen geen bestanden of tabellen geüpload worden dit keer, er is enkel ruimte voor getypte tekst met beperkte aantal woorden. Er is zelfs bekend gemaakt dat ook links niet zullen worden geopend. Dit zal zijn mede omdat bij de vorige consultatie ongeveer 5600 reacties zijn ontvangen, en dit dus erg veel tijd heeft gekost.

De documenten zijn groot, de informatie is overvloedig. Mochten er vragen zijn over specifieke toepassingen, geef dit dan aan en dan zoek ik gericht mee.

Nogmaals: input leveren kan tot 25 mei 2026. De NRK zal enkel commentaar leveren in de algemene consultatie op het feit dat zij het eens is met dat er meer onderzoek gedaan moet worden naar ‘sealing’ en ‘machinery applications’, maar verder geen input leveren op de andere sectoren, omdat de toepassingen te wijd verspreid zijn en de vragen te technisch om één algemene reactie te kunnen aanleveren.

De basis: wat zijn PFAS?
De term PFAS is een verzamelnaam voor alle per- en polyfluoralkylstoffen. Dit klinkt wellicht abstract, maar onder deze noemer vallen nagenoeg alle chemische stoffen waarin een koolstof-fluorverbinding zit. Dit is een van de sterkste verbindingen in de chemie, wat ervoor zorgt dat een stof fantastische thermische en chemische eigenschappen heeft: het breekt nergens door af. Dit is dan ook meteen het directe nadeel: deze stoffen zijn vrijwel niet afbreekbaar. Hierdoor kunnen ze eigenlijk oneindig lang in het milieu aanwezig blijven. Daarnaast zijn een aantal van deze stoffen – door hun persistentie – ook giftig voor mens, dier en milieu.

Welke stoffen zijn dit?
Omdat het over stoffen gaat waarin een bepaalde chemische verbinding voorkomt, omvat de term ‘PFAS’ zo’n 10.000 verschillende stoffen. Dit is te omvangrijk om uit te splitsen, ook voor de controlerende instanties. Daarom vindt de wetgeving momenteel plaats over enerzijds de hele groep en anderzijds over subgroepen waarin de stoffen nog meer op elkaar lijken. U kunt zich bijvoorbeeld voorstellen dat een gas zich anders door het milieu verspreidt dan een vloeistof of vaste stof.

Om te bepalen of een stof onder de term PFAS valt, is door de OESO – voluit de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling – een definitie opgesteld. Deze luidt als volgt:
“Stoffen die ten minste één volledig gefluoreerde methyl (CF₃-) of methyleen (-CF₂-) groep bevatten, zonder dat er H/Cl/Br/I aan gebonden is.”

Dit betekent dat een PFAS een verbinding is waarin de koolstofatomen volledig omgeven zijn door fluoratomen (geperfluoreerd) of grotendeels omgeven zijn (gepolyfluoreerd). Uitzonderingen op deze definitie zijn stoffen waarbij aan hetzelfde koolstofatoom ook waterstof (H), chloor (Cl), broom (Br) of jodium (I) gebonden zijn. Door deze combinatie is een stof over het algemeen instabieler, waardoor deze makkelijker af te breken is. Ook verbindingen die niet volledig verzadigd zijn, vallen onder de uitzonderingen, omdat ze dus niet volledig gefluoreerd zijn.
Let op: het kan wel zijn dat deze uitgezonderde stoffen op zichzelf al wél restricties hebben, maar ze vallen niet onder de noemer PFAS.

Hieronder staan vier voorbeelden van hoe een dergelijk molecuul eruit kan zien:

Geldt dit nieuws voor u?
Misschien voelt u niet direct de urgentie om het nieuws over deze stoffen te volgen wanneer u geen fluorhoudende stof aantreft in de grondstoffen of producten in uw fabriek – heel begrijpelijk. Echter, wees u ervan bewust dat onderdelen binnen de fabriek wél PFAS kunnen bevatten. Misschien wordt er op de werkvloer een smeermiddel gebruikt op basis van PTFE, is de binnenkant van een buis gecoat met Teflon®, of zijn de afsluitende ringen die zo goed tegen hoge temperaturen kunnen wel van een FKM-rubber, zoals Viton®

Op technische datasheets, veiligheidsinformatiebladen en (vaak) de achterkant van een verpakking staat welke stoffen in uw producten worden gebruikt. Deze informatie is verplicht te verstrekken door uw leverancier, voor de veiligheid van werknemers en consumenten. Heeft u deze informatie niet, dan staat het u vrij om deze op te vragen. Vindt u een fluorhoudende stof, dan heeft het RIVM een handige PFAS-tool ontwikkeld om te checken of deze stof onder de bovengenoemde definitie valt. Deze is te vinden op deze website, en staat onderaan deze pagina nog eens gelinkt. Hier kunt u het CAS-nummer invullen (deze moet te vinden zijn op het veiligheidsinformatieblad), en dan wordt er gecheckt of het wel of niet een PFAS is.

Huidige ontwikkelingen wetgeving

Europa
In 2021 is door vijf landen, waaronder Nederland, een intentieverklaring ingediend om PFAS te laten verbieden. Hierop volgend is in 2023 een uitgebreid restrictievoorstel ingediend bij ECHA, met als doel dat alle niet-essentiële PFAS verboden moeten worden. Dit betekent dat er ongeveer 10.000 stoffen extra onder de REACH-wetgeving gaan vallen.

Op dit restrictievoorstel kon tot september 2023 input geleverd worden door de industrie tijdens de consultatieronde. Hier zijn zo’n 5600 reacties op gekomen, die allemaal behandeld worden door de Risico Assessment Commissie (RAC) en de Sociaal Economische Analyse Commissie (SEAC) van ECHA. Tot en met eind 2025 zullen deze commissies inhoudelijke discussies voeren. Deze zijn opgesplitst per toepassing, zoals medische toepassingen of energie. De huidige planning is dat eind 2025 alle vergaderingen zijn gevoerd.

Op basis van deze vergaderingen zal het RAC en SEAC begin 2026 een voorlopige opinie formuleren. Voor de opinie van het SEAC wordt een tweede consultatieronde gestart. Hierop kunnen burgers en industrie wederom reageren op de impact van deze opinie op de bedrijfsvoering. Na deze consultatie wordt het uiteindelijke voorstel vastgesteld en gepubliceerd. De implementatie zal dan op z’n vroegst in 2026 starten. Voor een aantal stoffen en toepassingen zullen overgangstermijnen vastgesteld worden, variërend van 1,5 tot 13,5 jaar.

Nederland
In Nederland zijn de afgelopen jaren strengere eisen gesteld aan PFAS. Zo zijn in november 2024 alle PFAS op de Zeer Zorgwekkende Stoffen-lijst van het RIVM geplaatst. Dit betekent dat bedrijven het gebruik van deze stoffen te allen tijde moeten vermijden of verminderen. Daarnaast zijn er meer regels aangaande PFAS die voor specifieke bedrijven van belang kunnen zijn. Deze zijn te vinden op de site van de Rijksoverheid.

Meer informatie?
In juni 2023 heeft de NRK een webinar georganiseerd over deze PFAS-restrictie. De toen gedeelde informatie is nog steeds te vinden op de website. Hier vindt u presentaties over de restrictie en waar mogelijke fiscale ondersteuning aan te vragen is als u op zoek bent naar vervangers.

Daarnaast kunt u voor verdere informatie terecht op de volgende websites:

• ECHA – Europese wetgeving over PFAS
• RIVM – Tool voor bepalen PFAS

Vragen?
Heeft u nog vragen? Neem dan gerust contact op met Eline van Daatselaar via vandaatselaar@nrk.nl.