Home > Nieuws > Nieuwsbericht
13-03-2025 VNO-NCW: ‘Snelle aanpak hoge energiekosten cruciaal’

De hoge kosten voor energie trekken steeds meer een wissel op huishoudens, mkb-bedrijven en de industrie. Bovendien zijn de kosten voor elektriciteit hier twee tot drie keer hoger dan in de buurlanden. Dat zorgt voor een ongelijk speelveld en een snel verslechterende concurrentiepositie voor onze industrie. Een groot deel van de energiekosten wordt bepaald door belastingen en netwerktarieven. Het is daarom noodzakelijk dat het kabinet op korte termijn met een stevig pakket komt om deze kosten aan te pakken. VNO-NCW en MKB-Nederland en ook de NRK zijn dan ook blij met de concrete opties die het vandaag verschenen onderzoek, IBO bekostiging elektriciteitsinfrastructuur, het kabinet hiervoor aanreikt. De NRK maakt zich al langer zorgen over de hoge energiekosten voor de industrie in Nederland.


Nederland is volop bezig met de energietransitie. Dat doen we om als Europa en Nederland minder afhankelijk te zijn in onze energievoorziening gezien de geopolitieke ontwikkeling. Voor ons toekomstig verdienvermogen en voor het klimaat en een schonere leefomgeving.

Een belangrijke pijler van de transitie is een overstap van kolen en gas naar schoon opgewekte elektriciteit. Dat vraagt forse investeringen van netbeheerders om het stroomnet uit te breiden en te verzwaren. Die uitbreiding is snel nodig, want duizenden bedrijven staan op een wachtlijst voor een aansluiting voor elektriciteit. Er wordt al stevig ingezet op meer flexibel gebruik van elektriciteit. Maar dat is maar een klein deel van de oplossing omdat het in de praktijk ingewikkeld is voor huishoudens en bedrijven.

Grote gevolgen
Momenteel lopen die investeringen echter via de nettarieven rechtstreekst de portemonnee in van de huidige gebruikers van het stroomnet. Dat heeft grote gevolgen. Zo gaat een gemiddeld huishouden van ongeveer 400 euro aan netkosten naar 1100 euro in 2040. Bedrijven zien de rekening nu al oplopen. En daar komen de komende jaren duizenden tot miljoenen euro’s extra bij, aldus het onderzoek. 

De hoge prijzen hier zorgen voor een ongelijk speelveld en een slechtere concurrentiepositie voor onze industrie ten opzichte van onze buurlanden. Bedrijven lopen daardoor vast, investeringen blijven uit en verduurzamingsplannen blijven op de plank. Al achttien maanden op rij laat de industrie als geheel krimp zien. Terwijl een sterke industrie nu meer dan ooit nodig is. Gezien de huidige geopolitieke ontwikkelingen kunnen Nederland en Europa niet zonder eigen producten. Alles bij elkaar is de industrie daarnaast goed voor 12 procent van het BBP en 753.000 banen.

Om het probleem van de hoge kosten aan te kunnen pakken, heeft het kabinet eerder opdracht gegeven voor een Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) bekostiging elektriciteitsinfrastructuur. Dit rapport heeft minister Hermans revent naar de Tweede Kamer gestuurd. Deze opties maken een snelle aanpak mogelijk.

Gezien de urgentie van de problemen, is het belangrijk dat het kabinet ook snel een aantal opties samenhangend oppakt:

1. Extra investeringskosten niet in de huidige tarieven laten lopen
Via “amortisatie” wordt de rekening van de investeringen bij toekomstige gebruikers neergelegd en niet alleen bij de huidige gebruikers. In de toekomst zijn er immers meer gebruikers waardoor de kosten over meer gebruikers kunnen worden verdeeld waardoor de tarieven veel minder hard stijgen voor huishoudens, mkb en industrie. Dit is mogelijk door het verstrekken van een lening aan de netwerkbedrijven. Dit leidt tot een tijdelijke verhoging van de staatsschuld en niet tot een belasting van EMU-saldo.

2. Gelijk speelveld voor industrie met buurlanden door invoering IKC én VCR
De IKC is een bestaande steunregeling voor elektriciteitsgebruikers die door Europa is toegestaan en door andere lidstaten structureel wordt verstrekt aan hun eigen industrie. De korting voor energie intensieve bedrijven (VCR) is alleen in Nederland afgeschaft, terwijl ander landen deze korting in de nettarieven wel toepassen. Herinvoering van beide regelingen is noodzakelijk voor het herstellen van het gelijke speelveld met buurlanden, zoals ook is opgenomen in het regeerprogramma.

3. Verlaging Energiebelasting 
Voor huishoudens en mkb kan de energiebelasting (gas en/of elektra) worden verlaagd via de energiebelasting.

Ingrid Thijssen, voorzitter VNO-NCW: 'Juist nu, in de huidige geopolitieke situatie, moeten we de energietransitie doorzetten. Zodat we in de toekomst competitieve energieprijzen krijgen én samen zorgen voor meer energie-onafhankelijkheid van Europa en Nederland. Ook is het meer dan ooit belangrijk dat onze basisindustrie een goede concurrentiepositie heeft. Het kabinet kan het nemen van maatregelen niet langer uitstellen.'

Jacco Vonhof, voorzitter MKB-Nederland: 'De hoge energiekosten en de enorme wachtrijen door de netcongestie belemmeren MKB-bedrijven in hun groei en in hun verduurzaming. Het is belangrijk dat het kabinet hier nu snel op ingrijpt.'

De rubber- en kunststofindustrie in Nederland
De NRK uit al geruime tijd haar zorgen over de concurrentiekracht van de Nederlandse en Europese rubber- en kunststofindustrie. De energiekosten in Nederland zijn hoger dan het gemiddelde in Europa. In sommige gevallen gaat het om prijzen die meer dan dubbel zo hoog liggen ten opzichte van andere Europese landen. Zo liggen de kosten voor energie in Nederland drie keer hoger dan in Frankrijk en twee keer hoger dan in Duitsland. Ook voor onze sector is dit een urgent probleem. Bovendien komt daar voor de rubber- en kunststofinudstrie ook nog nieuwe nationale regelgeving bij, zoals de Nationale Circulaire Plastic Norm (NCPN) en de Circulaire Plastic Heffing (CPH). Dit alles vormt een serieuze bedreiging voor de internationale positie van Nederlandse bedrijven.

Bronnen: VNO-NCW