Het vertrouwen onder ondernemers is aan het begin van het derde kwartaal duidelijk verbeterd. Volgens de nieuwste COEN-enquête van het CBS, KVK, EIB, MKB-Nederland en VNO-NCW stijgt het ondernemersvertrouwen van -14,8 naar -5,3. Daarmee is sprake van de sterkste verbetering sinds 2021. Toch blijft het vertrouwen al negentien kwartalen op rij negatief en onder het langjarig gemiddelde.

Voor ondernemers in de rubber en kunststofindustrie is dat een herkenbaar beeld. De markt laat op sommige punten herstel zien, terwijl onzekerheid over internationale ontwikkelingen, investeringen en beschikbaarheid van personeel groot blijft.

Geopolitieke ontwikkelingen zorgen voor onrust
Ruim driekwart van de ondernemers geeft aan dat de economische onzekerheid in het afgelopen jaar is toegenomen. Geopolitieke ontwikkelingen, zoals internationale conflicten en handelsspanningen, worden het vaakst genoemd als oorzaak.

Ook veranderingen in de vraag vanuit de markt spelen een belangrijke rol. Daarnaast maken ondernemers zich zorgen over de beschikbaarheid van personeel, grondstoffen en leveranciers. Deze factoren hebben direct invloed op productieplanning, leveringszekerheid en investeringsbeslissingen binnen de maakindustrie.

Bedrijven nemen maatregelen om risico's te beperken
Ondernemers zitten niet stil. Van de bedrijven die meer economische onzekerheid ervaren, heeft bijna driekwart maatregelen genomen. De meest gekozen aanpak is het vergroten van de flexibiliteit binnen de organisatie. Dat geldt voor personeelsinzet, productiecapaciteit en bedrijfsprocessen. Ook bouwen veel bedrijven extra financiële buffers op of versterken zij hun liquiditeitspositie.

Een deel van de ondernemers stelt investeringen uit. Andere bedrijven kiezen juist voor spreiding van leveranciers, klanten of afzetmarkten om minder afhankelijk te worden van één partij of regio.

Voorzichtig positieve signalen
Ondanks alle onzekerheid laten verschillende indicatoren een voorzichtig herstel zien. Meer ondernemers melden een stijging van de orderontvangst dan een jaar geleden. Ook de winstgevendheid ontwikkelt zich positiever. Daarnaast groeit de bereidheid om te investeren. Per saldo verwacht ruim 4 procent van de ondernemers dit jaar meer te investeren dan vorig jaar. Een jaar geleden lag dat percentage nog aanzienlijk lager.

Personeelstekort blijft grootste uitdaging
De arbeidsmarkt blijft een van de grootste zorgen voor ondernemers. Bijna een derde van de bedrijven noemt het tekort aan medewerkers als belangrijkste belemmering voor de bedrijfsvoering. Hoewel de krapte minder groot is dan tijdens de piek in 2022, loopt het aandeel ondernemers dat hierdoor wordt geraakt opnieuw op. Tegelijkertijd nemen financiële beperkingen en een gebrek aan vraag vanuit de markt toe als knelpunt.

Voor de rubber en kunststofindustrie onderstrepen deze cijfers opnieuw het belang van voldoende technische vakmensen, aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden en investeringen in opleiding en ontwikkeling van personeel.

Realisme overheerst
De nieuwste cijfers laten zien dat ondernemers meer vertrouwen hebben dan enkele maanden geleden. Dat is een positief signaal na een periode van scherpe dalingen. Van breed optimisme is nog geen sprake. Economische onzekerheid, internationale spanningen en arbeidsmarktkrapte blijven zwaar wegen.

Veel bedrijven kiezen daarom voor een pragmatische aanpak: investeren waar mogelijk, risico's spreiden en voldoende flexibiliteit behouden om snel op veranderende marktomstandigheden te kunnen inspelen.